Nowy termin w amerykańskim środowisku pracy „FOBO”: AI nasila lęk przed utratą znaczenia

Według magazynu Fortune w amerykańskim środowisku pracy w 2026 roku pojawiło się nowe zjawisko psychologiczne — FOBO (Fear of Becoming Obsolete), czyli lęk przed staniem się przestarzałym. Emocja ta różni się od tradycyjnego strachu przed utratą pracy, odzwierciedlając głębszą obawę o własną wartość i zawodową przydatność.

AI nasila niepokój w miejscu pracy

Z danych ankietowych KPMG wynika, że 40% pracowników wskazuje „utratę pracy z powodu AI” jako główne źródło swojego niepokoju, a 63% respondentów uważa, że AI sprawia, iż środowisko pracy staje się mniej ludzkie. Wraz z szybkim przenikaniem technologii do miejsc pracy takie odczucia stają się coraz bardziej powszechne.

Jednocześnie tempo zmian w wymaganiach dotyczących umiejętności zawodowych znacząco przyspieszyło, rosnąc o 66% w porównaniu z poprzednim rokiem. To przyspieszone tempo aktualizacji kompetencji sprawia, że wielu pracowników obawia się szybkiej marginalizacji swoich umiejętności.

Prognozy menedżerów i polityków dodatkowo potęgują niepokój

Publiczne prognozy przedstawicieli biznesu i decydentów politycznych w pewnym stopniu również wzmocniły to poczucie niepewności.

Dario Amodei, CEO Anthropic, stwierdził, że AI może wyeliminować 50% stanowisk juniorskich w pracy biurowej w ciągu pięciu lat.

Mustafa Suleyman, CEO Microsoft AI, wyraził podobne stanowisko.

Senator USA Mark Warner ostrzegł, że tempo wpływu AI przewyższa oczekiwania branży, przewidując, że stopa bezrobocia wśród świeżych absolwentów może osiągnąć 35% w ciągu dwóch lat.

Te wypowiedzi dodatkowo wzmocniły obawy pracowników dotyczące stabilności przyszłego zatrudnienia.

Badanie MIT: AI bardziej przypomina „powoli wzbierający przypływ”

Jednak zespół FutureTech z Massachusetts Institute of Technology (MIT) prezentuje odmienne spojrzenie na tempo, w jakim AI wpływa na rynek pracy. Ich badania wskazują, że zmiany wprowadzane przez AI są bardziej podobne do „powoli wzbierającego przypływu” niż nagłej „gigantycznej fali”.

Po przeanalizowaniu 3000 rodzajów zadań zawodowych i 17 000 ocen zespół ustalił, że:

• AI jest już w stanie wykonać od 50% do 75% pracy opartej na tekście na minimalnie akceptowalnym poziomie jakości;

• Do trzeciego kwartału 2024 roku modele z czołówki były w stanie wykonać 50% ekwiwalentu „jednodniowego obciążenia pracą człowieka”;

• Szacuje się, że do 2029 roku skuteczność AI w większości zadań opartych na tekście osiągnie poziom od 80% do 95%.

Badanie sugeruje, że mimo szybkiej poprawy możliwości pełna automatyzacja będzie nadal wymagać czasu.

Postępy we wdrażaniu w przedsiębiorstwach wciąż pozostają w tyle

W przeciwieństwie do szybkiego rozwoju możliwości technologicznych, faktyczne wdrażanie AI w przedsiębiorstwach przebiega stosunkowo wolno. Dane Goldman Sachs pokazują, że:

• Obecnie mniej niż 19% amerykańskich firm faktycznie wdrożyło AI;

• W ciągu najbliższych sześciu miesięcy odsetek ten ma wzrosnąć jedynie do 22,3%;

• Tylko około jedna trzecia pracowników otrzymała odpowiednie szkolenie z zakresu AI.

Ponadto w branżach o niskiej tolerancji błędów, takich jak prawo i opieka zdrowotna, nadal istnieje naturalna strefa buforowa ograniczająca tempo wdrażania AI.

Jak radzić sobie z „FOBO”?

Badanie MIT podsumowuje, że choć postęp AI jest zdumiewający, prawdziwa pełna automatyzacja jeszcze nie nadeszła. W obliczu nastrojów FOBO kluczowe jest odpowiednie dostosowanie perspektywy — postrzeganie AI jako narzędzia, a nie zagrożenia, stanowi skuteczną strategię łagodzenia lęku i osiągania współpracy człowieka z maszyną.